12 lutego, w Ogólnopolski Dzień Opiekuna, Fundacja Nutricia rozpoczyna XI edycję ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Żywienie medyczne – Twoje posiłki w walce z chorobą”, realizowanej w tym roku pod hasłem „Bez żywienia nie ma leczenia”. To data symboliczna – poświęcona osobom, które każdego dnia wspierają swoich bliskich w chorobie i w drodze do odzyskania sprawczości.
Choroba nie zaczyna się w dniu diagnozy. Często dużo wcześniej organizm wysyła pierwsze sygnały – takie jak utrata masy ciała, siły, gorsze samopoczucie. Aż 65% pacjentów onkologicznych traci masę ciała jeszcze przed pierwszą wizytą onkologiczną[1]. To właśnie na tym etapie, jeszcze zanim pacjent trafi do gabinetu specjalisty, zaczyna się proces, który może mieć realny wpływ na przebieg dalszego leczenia.
Na co dzień często to opiekunowie jako pierwsi zauważają te zmiany. Dlatego to właśnie opiekun dobrze rozumie jak ważne jest odpowiednie żywienie w trakcie terapii. Jest on też blisko codziennych wyzwań związanych z posiłkami, zwłaszcza gdy u pacjenta pojawiają się np. problemy z apetytem czy zmiany w odczuwaniu zapachów czy smaków.
Czy niedożywienie to jedynie problem pacjentów onkologicznych?
Jest to znacznie szerszy problem. Dotyczy w dużej mierze pacjentów onkologicznych, ale także w ogóle hospitalizowanych pacjentów. Według danych co trzeci pacjent trafia do szpitala już w stanie niedożywienia, a u kolejnych 20–30% stan odżywienia pogarsza się w trakcie leczenia[2], przez co problem ten dotyka nawet 55% hospitalizowanych[3]! Niepokojące są też statystyki dotyczące naszych polskich seniorów. Ponad 55% pacjentów po 65. r.ż. jest w ryzyku niedożywienia lub niedożywionych[4].
Skoro to właśnie stan odżywienia organizmu często decyduje o tempie rekonwalescencji oraz sile potrzebnej do powrotu do sprawności i codziennego funkcjonowania, warto pamiętać, że problemy z żywieniem nie kończą się wraz z zakończeniem leczenia. Organizm potrzebuje czasu, by odbudować siły po miesiącach, a czasem latach intensywnej terapii. W efekcie dla części osób to właśnie po zakończeniu leczenia zaczyna się kolejny, równie istotny etap – etap odbudowy i regeneracji wymagający dalszego wsparcia żywieniowego.
„Bez żywienia nie ma leczenia” – bo to realna potrzeba pacjentów
Jeszcze niedawno żywienie medyczne traktowano jedynie jako dodatek do leczenia. Dziś wiadomo, że bez odpowiedniego odżywienia organizmu skuteczność terapii spada. Właściwie dobrane żywienie medyczne odżywia organizm, a dzięki temu wspiera leczenie. Jego brak u pacjentów niedożywionych lub zagrożonych niedożywieniem może zaburzać przebieg całego procesu terapeutycznego.
Hasło „Bez żywienia nie ma leczenia” nie jest sloganem, lecz wnioskiem płynącym z doświadczeń Fundacji Nutricia – mówi Anna Cywińska, Prezes Fundacji Nutricia. – Rok 2026, w którym obchodzimy 30-lecie działalności Fundacji, jest dla nas momentem podsumowania naszej pracy z pacjentami, opiekunami i środowiskiem medycznym, ale też potwierdzenia, że odpowiednie wsparcie żywieniowe realnie wpływa na skuteczność terapii, tempo rekonwalescencji i powrót do codziennego funkcjonowania. Dlatego od lat inwestujemy w konkretne programy edukacyjne i społeczne, takie jak „Żywienie medyczne – Twoje posiłki w walce z chorobą” czy „Kierunek – Żywienie Medyczne”.
Wspólny głos organizacji pacjenckich
Fundacja Nutricia została Partnerem merytorycznym Koalicji na Rzecz Leczenia Żywieniowego powołanej 11 lutego 2026 r. z inicjatywy Fundacji EuropaColon Polska. Sygnatariuszami Koalicji zostali: Stowarzyszenie „Apetyt na życie”, Fundacja EuropaColon Polska, Fundacja OmeaLife, Fundacja Onkologiczna Nadzieja, Fundacja Pacjent w Centrum Uwagi, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Sekcja Raka Płuca Fundacji „TO SIĘ LECZY”, Stowarzyszenie Neurofibromatozy Polska, Stowarzyszenie Ruch Onkologiczny PARS, Hematoonkologiczni - Stowarzyszenie chorych na nowotwory krwi i ich bliskich oraz Życie z rakiem - Fundacja Onkologiczna.
Organizacje zadeklarowały wspólne działania na rzecz uznania leczenia żywieniowego za integralną część terapii każdej choroby, wymagającej takiego działania, już od momentu diagnozy. Koalicja na Rzecz Leczenia Żywieniowego nie tylko stawia sobie określone cele, ale będzie proponowała konkretne rozwiązania systemowe. Od dłuższego już czasu środowisko reprezentujące pacjentów onkologicznych postuluje m. in. o przeprowadzenie oceny stanu odżywienia każdego pacjenta onkologicznego już na etapie diagnozy oraz w ramach dalszego postępowania, niezależnie od miejsca leczenia. Jednym ze sposobów na realizację tego celu w praktyce będzie wpisanie oceny stanu odżywienia chorego do elektronicznej Karty Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, czy do rozporządzenia Ministra Zdrowia w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Powołanie Koalicji na Rzecz Leczenia Żywieniowego to ważny krok w kierunku realnych zmian systemowych w ochronie zdrowia z punktu widzenia pacjenta. Mają one na celu uporządkowanie i wzmocnienie roli żywienia medycznego w opiece nad pacjentem onkologicznym. Aby te zmiany mogły się dokonać, konieczne są nie tylko konkretne rozwiązania organizacyjne czy legislacyjne, ale również, a może przede wszystkim, działania budujące świadomość w społeczeństwie – mówi Iga Rawicka, Prezeska Fundacji EuropaColon Polska, inicjatorka Koalicji i dodaje: Właśnie dlatego od kilku już edycji kampanii „Żywienie medyczne – Twoje posiłki w walce z chorobą”, EuropaColon Polska jest jej Partnerem.
Kampania, która dotyczy każdego z nas
XI edycja kampanii „Żywienie medyczne – Twoje posiłki w walce z chorobą” będzie prowadzona w przestrzeni miejskiej, w mediach, internecie i mediach społecznościowych. Jej celem jest jedno: uświadomić, że bez odpowiedniego żywienia nie ma skutecznego leczenia ani pełnego powrotu do zdrowia. W tym roku kampania stanowi także ważne uzupełnienie działań edukacyjnych realizowanych przez Fundację Nutricia. Ich elementem będzie Raport o dezinformacji żywieniowej, który w przystępny sposób porządkuje wiedzę i odpowie na najczęstsze wątpliwości oraz dezinformację wokół żywienia medycznego – tematu kluczowego dla skutecznego leczenia i powrotu do zdrowia.
Literatura:
- [1] Arends J. et al., ESPEN guidelines on nutrition in cancer patients, Clinical Nutrition, 2017.
- [2] Planas M. et al. Prevalence of hospital malnutrition in cancer patients: a sub-analysis of the PREDyCES study. Support Care Cancer 2016; 24(1):429–435.
- [3] Według danych Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu (POLSPEN), „Walka z niedożywieniem”: https://polspen.pl/walka-z-niedozywieniem/
- [4] Karbowniczek A. et al: Leczenie żywieniowe w neurologii — stanowisko interdyscyplinarnej grupy ekspertów. Część II. Rola żywienia w chorobie Parkinsona. Polski Przegląd Neurologiczny 2018, Tom 14, Nr 3 4, 117–133.
Fundacja Nutricia została powołana w 1996 roku przez firmę Nutricia i w 2026 roku obchodzi 30-lecie działalności. Nieprzerwanie i konsekwentnie realizuje misję edukacji o roli żywienia na różnych etapach życia człowieka. Początkowo prowadziła konkurs grantowy i kurs Evidence-Based Medicine, następnie skupiła się na edukacji w okresie 1000 pierwszych dni życia dziecka, a od 2019 roku rozwija działania edukacyjne dotyczące roli żywienia w trakcie choroby. Fundacja kieruje swoje inicjatywy do rodziców, pacjentów i ich bliskich, środowiska medycznego, instytucji publicznych oraz organizacji pozarządowych. Realizuje ogólnopolskie programy edukacyjne, takie jak „1000 pierwszych dni dla zdrowia” oraz „Żywienie medyczne -Twoje posiłki w walce z chorobą”. Wspiera rozwój wiedzy naukowej poprzez konkurs grantowy i kurs Evidence-Based Medicine. Angażuje się w działania charytatywne na rzecz IOP-ów oraz zmienia sposób, w jaki przyszli lekarze uczą się leczenia żywieniowego w ramach programu „Kierunek - Żywienie Medyczne”.
