Gen Z wchodzi w dorosłość finansową szybciej, niż jest na to gotowe. Jak sobie z tym radzą?
Pierwsza praca, wynajem mieszkania, samodzielne podróże, zakup sprzętu czy samochodu – dla pokolenia Z moment wejścia w dorosłość przychodzi szybko i często bez „instrukcji obsługi”. To właśnie wtedy decyzje finansowe i ubezpieczeniowe przestają być teorią, a zaczynają mieć realne konsekwencje.
Z najnowszych danych raportu GenZ Insurance Literacy Index, przygotowanego na zlecenie Balcia, wynika, że młodzi ludzie w Polsce osiągają 47 punktów na 100 możliwych w zakresie wiedzy ubezpieczeniowej, co oznacza poziom umiarkowany. Jednocześnie badanie pokazuje wyraźną lukę między tym, co deklarują, że wiedzą, a tym, jak radzą sobie w praktyce.
Dorosłość zaczyna się szybciej niż kompetencje
Dzisiejsi młodzi szybciej niż poprzednie pokolenia podejmują decyzje finansowe – pracują, podróżują, wynajmują mieszkania i kupują wartościowe rzeczy. W praktyce oznacza to także pierwsze potencjalnie problematyczne sytuacje: uszkodzony sprzęt, wypadek za granicą czy odpowiedzialność za szkody wyrządzone innym.
Mimo to wielu z nich nadal postrzega ubezpieczenia jako coś „dla dorosłych” – skomplikowanego, drogiego i odległego od codzienności. Tymczasem rzeczywistość wygląda inaczej – ryzyko pojawia się wcześniej niż się spodziewają.
Ponad 30% młodych osób w Polsce deklaruje, że nie potrafiłoby wyjaśnić, czym jest ubezpieczenie, a obszar praktycznych umiejętności – takich jak wybór polisy czy zgłoszenie szkody – osiąga zaledwie 25 punktów na 100. To właśnie w tym miejscu pojawia się największe wyzwanie.
Wiedzą, ale nie działają
Badanie pokazuje wyraźny paradoks: młodzi ludzie mają podstawową wiedzę, ale brakuje im pewności i doświadczenia w jej zastosowaniu.
Największym wyzwaniem nie jest dziś brak wiedzy, lecz umiejętność przełożenia jej na działanie. Młodzi ludzie znają podstawy, ale nie czują się pewnie w realnych sytuacjach – takich jak wybór polisy czy reakcja w przypadku szkody. To luka, która w przyszłości może mieć realne konsekwencje finansowe.
Beata Grott, dyrektor polskiego oddziału Balcia Insurance
Eksperci zwracają uwagę, że w sytuacjach stresowych młodzi często działają intuicyjnie – unikają problemu zamiast go rozwiązać. Brakuje im świadomości, że odpowiednie ubezpieczenie może być realnym wsparciem, a nie tylko formalnością.
„Co jeśli…?” zamiast definicji
Wnioski z raportu pokazują jasno: tradycyjna edukacja oparta na definicjach i zapisach OWU nie odpowiada na potrzeby młodego pokolenia.
Znacznie skuteczniejsze jest podejście oparte na konkretnych scenariuszach:
· co jeśli uszkodzisz komuś telefon,
· co jeśli zachorujesz za granicą,
· co jeśli zalejesz wynajmowane mieszkanie.
To właśnie takie sytuacje pozwalają zrozumieć, jak działają ubezpieczenia w praktyce – i dlaczego mają znaczenie.
Cyfrowe życie, realne ryzyka
Pokolenie Z funkcjonuje w świecie cyfrowym – szybko podejmuje decyzje, korzysta z aplikacji i oczekuje prostych rozwiązań. Tymczasem produkty ubezpieczeniowe i sposób ich komunikacji często nie nadążają za tym stylem życia.
Jeśli chcemy budować świadome decyzje finansowe, musimy uprościć język, procesy i sposób komunikacji. Ubezpieczenia powinny być zrozumiałe i dostępne – szczególnie dla młodego pokolenia, które oczekuje jasnych odpowiedzi i konkretnych rozwiązań.
– mówi Beata Grott, dyrektor polskiego oddziału Balcia Insurance
Edukacja jako wspólna odpowiedzialność
Eksperci są zgodni – edukacja finansowa i ubezpieczeniowa nie może opierać się wyłącznie na działaniach branży. To wspólne zadanie:
· systemu edukacji,
· rodziców,
· instytucji publicznych,
· firm.
Dziś zainteresowanie tematem wśród młodych jest wysokie – aż 45% deklaruje, że chce wiedzieć więcej o ubezpieczeniach. Problemem nie jest więc brak chęci, lecz brak odpowiednio dopasowanych narzędzi i języka.
Pierwsze decyzje, które kształtują przyszłość
Moment wejścia w dorosłość to nie tylko pierwsze zarobki i niezależność, ale także pierwsze decyzje, które mogą mieć długofalowe konsekwencje finansowe.
Dlatego kluczowe jest, aby młodzi ludzie nie tylko wiedzieli, że ubezpieczenia istnieją, ale rozumieli:
· jak działają,
· kiedy są potrzebne,
· i co zrobić w sytuacji kryzysowej.
Bo dorosłość zaczyna się nie wtedy, gdy pojawia się pierwsza odpowiedzialność – ale wtedy, gdy wiemy, jak sobie z nią poradzić.
