Badania w normie, a brzuch nadal boli. Jak stres wpływa na układ pokarmowy?

12 sierpnia 2026

Bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy nudności mogą utrzymywać się nawet wtedy, gdy kolejne badania nie wskazują jednoznacznej przyczyny dolegliwości. U części pacjentów znaczenie może mieć przewlekły stres i zaburzenia osi mózgowo-jelitowej. Jak zauważa dr Iwona Boniecka, psychodietetyczka Grupy LUX MED, w jej praktyce takich pacjentów jest coraz więcej – i są coraz młodsi. O tym, dlaczego stres potrafimy odczuwać dosłownie „w brzuchu”, ekspertka rozmawia z Ewą Niewolą, psycholożką z Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia Grupy LUX MED, w podcaście „Harmonia – Twoja bezpieczna przystań”.

Kiedy badania nie pokazują przyczyny

Dolegliwości ze strony układu pokarmowego nie zawsze oznaczają chorobę możliwą do uchwycenia w standardowych badaniach. Nie oznacza to jednak, że odczuwane przez pacjenta objawy nie są rzeczywiste. Jednym z obszarów, na który coraz częściej zwracają uwagę specjaliści, jest zależność między funkcjonowaniem układu pokarmowego a stresem i zdrowiem psychicznym.

– Zdarza się, że wyniki badań są prawidłowe, a pacjent nadal odczuwa realne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Wtedy warto przyjrzeć się również temu, co dzieje się w jego życiu i psychice – czy źródłem lub czynnikiem nasilającym objawy nie jest przewlekły stres. To pokazuje, jak silnie nasze samopoczucie psychiczne może być związane z reakcjami organizmu – mówi Ewa Niewola, psycholożka z Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia Grupy LUX MED.

Jelita i mózg pozostają ze sobą w stałej, dwukierunkowej komunikacji. Jedną z kluczowych dróg tego połączenia jest nerw błędny, a udział w wymianie informacji biorą również układ hormonalny i odpornościowy. W efekcie przewlekły stres może wpływać m.in. na motorykę jelit i nasilać takie dolegliwości jak ból brzucha, biegunki, zaparcia czy wzdęcia.

Coraz młodsi i coraz bardziej przebodźcowani

Dr Iwona Boniecka zwraca uwagę, że w swojej praktyce obserwuje wyraźny wzrost liczby osób zgłaszających tego rodzaju problemy. Ekspertka wiąże tę obserwację m.in. ze zmianą stylu życia. Praca i nauka często nakładają się na siebie, a niemal nieustanna obecność telefonu, komunikatorów, wiadomości i maili sprawia, że jesteśmy regularnie rozpraszani. Każdy z tych bodźców może wydawać się nieistotny, jednak ich kumulacja może generować przewlekłe napięcie.

– Coraz częściej trafiają do nas pacjenci, u których mimo wielu wykonanych badań nie udaje się znaleźć przyczyny dolegliwości. W mojej praktyce na przestrzeni ostatnich 10 lat ta grupa właściwie się podwoiła i są to coraz młodsi ludzie. Zmienił się nasz tryb życia – uczymy się i pracujemy jednocześnie, często w kilku miejscach, jesteśmy cały czas przy telefonie, dostajemy maile i wiadomości. Każdy z tych bodźców może wydawać się niepozorny, ale razem generują przewlekły stres, który może odbijać się również na funkcjonowaniu układu pokarmowego – mówi.

To nie jest „tylko w głowie”

Zależności między psychiką a układem pokarmowym bada psychogastroenterologia – dziedzina łącząca wiedzę z obszaru gastroenterologii, psychologii i psychiatrii. W przypadku zaburzeń osi mózgowo-jelitowej wsparcie może więc obejmować współpracę kilku specjalistów: lekarza, psychologa lub psychoterapeuty, psychiatry oraz dietetyka. Takie podejście wynika z coraz lepszego rozumienia tego, że objawy ze strony przewodu pokarmowego mogą pozostawać w ścisłym związku z funkcjonowaniem psychicznym.

– To nie jest po prostu „choroba w głowie”. Dziś wiemy, że mózg i jelita komunikują się ze sobą w obu kierunkach, a dolegliwości pacjenta są realne – mówi dr Iwona Boniecka, psychodietetyczka Grupy LUX MED.

Ekspertki podkreślają jednak, że stres nie powinien być automatycznie uznawany za przyczynę problemów z układem pokarmowym. Ból brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia, nudności czy wymioty mogą być także objawami chorób wymagających diagnostyki i leczenia. W przypadku utrzymujących się dolegliwości, a szczególnie pojawienia się objawów alarmowych, pierwszym krokiem powinna być konsultacja lekarska.

Więcej w wideopodcaście „Harmonia – Twoja bezpieczna przystań”:

„Harmonia – Twoja bezpieczna przystań” to wideopodcast realizowany przez Grupę LUX MED we współpracy z ekspertami Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia. Jego celem jest popularyzacja rzetelnej wiedzy o zdrowiu psychicznym i dostarczanie praktycznych wskazówek wspierających dobrostan psychiczny. Eksperci – lekarze, psycholodzy i psychoterapeuci – poruszają tematy związane z emocjami, stresem, relacjami i sposobami radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami. Poznaj wideopodcast „Harmonia – Twoja bezpieczna przystań” na YouTube oraz Spotify.

Więcej o Grupie LUX MED:

Grupa LUX MED jest liderem rynku prywatnych usług zdrowotnych w Polsce i częścią Bupa, która działa jako ubezpieczyciel i świadczeniodawca usług medycznych na całym świecie. Firma świadczy swoje usługi w Polsce od ponad 30 lat i zapewnia pełną opiekę: ambulatoryjną, szpitalną, diagnostyczną, rehabilitacyjną, stomatologiczną, psychologiczną i długoterminową dla niespełna 4 mln pacjentów. Do ich dyspozycji jest ponad 300 ogólnodostępnych i przyzakładowych centrów medycznych, w tym 16 szpitali oraz ok. 3 000 poradni partnerskich. Grupa LUX MED zatrudnia prawie 29 000 osób, w tym ponad 12 000 lekarzy i 8 000 profesjonalistów medycznych innych zawodów, a w codziennej działalności, kieruje się zasadami zrównoważonego rozwoju, podejmując liczne inicjatywy z obszarów zaangażowania społecznego i środowiska. Grupa LUX MED jest Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Olimpijskiego i Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Paralimpijskiego. Więcej informacji: www.luxmed.pl